Moleküler Biyoloji ve Genetik, 20. yüzyılın başlarından itibaren büyük bir ivme kazanan, yaşam bilimleri açısından oldukça önemli iki disiplindir. Bu alanların gelişimi birçok bilim insanının çalışmalarına dayanır ve keşifler birbirini tamamlayarak genetik biliminin bugünkü halini almasını sağlar. Moleküler biyoloji ve genetiğin tarihsel gelişiminin ana hatları ile özetlemek gerekirse;
1. Genetiğin Temelleri - Gregor Mendel (1865): Genetik biliminin temeli, 1865 yılında Gregor Mendel’in bitkiler üzerinde yaptığı çalışmalarla atıldı. Mendel, kalıtımın temel ilkelerini ortaya koyarak "Mendel yasaları" olarak bilinen kuralları geliştirdi. Ancak, çalışmalarının değeri yaşadığı dönemde tam olarak anlaşılamamış ve ancak 20. yüzyılın başlarında yeniden keşfedilmiştir.
2. Genlerin Keşfi ve Kromozom Teorisi (1900’ler): 20. yüzyılın başlarında Thomas Hunt Morgan, genlerin kromozomlar üzerinde yer aldığını ve kalıtımı kromozomların kontrol ettiğini gösteren araştırmalar yaptı. Bu, genetik biliminin gelişiminde önemli bir aşamaydı ve gen kavramının kabul edilmesini sağladı.
3. DNA’nın Çift Sarmal Yapısının Keşfi (1953): 1953 yılında James Watson ve Francis Crick, DNA’nın çift sarmal yapısını keşfetti. Rosalind Franklin’in X-ışını kristalografisi yöntemiyle elde ettiği veriler, bu yapının belirlenmesinde büyük bir rol oynadı. DNA’nın yapısının çözülmesi, genetik bilginin nasıl taşındığını ve kopyalandığını anlamada büyük bir ilerlemeydi.
5. Rekombinant DNA Teknolojisi ve Genetik Mühendisliğin Başlangıcı (1970’ler): 1970'lerde rekombinant DNA teknolojisi, yani farklı organizmalardan gelen DNA parçalarının birleştirilmesi yöntemi geliştirildi. Bu yöntem, genetik mühendislik alanını doğurdu ve bilim insanlarına genetik materyali manipüle etme olanağı tanıdı. Böylece insülin gibi önemli biyoteknolojik ürünler üretilebildi.
6. İnsan Genom Projesi (1990-2003): 1990’da başlayan ve 2003’te tamamlanan İnsan Genom Projesi, insan genomundaki tüm genetik bilginin haritalanmasını amaçladı. Bu proje, genetik varyasyonların anlaşılmasında ve hastalıkların genetik temellerinin keşfinde önemli bir kilometre taşı oldu.
8. CRISPR ve Gen Düzenleme Teknolojisi (2010’lar): 2012 yılında, CRISPR-Cas9 adı verilen gen düzenleme teknolojisi keşfedildi. Bu teknoloji, genlerin çok hassas bir şekilde düzenlenmesine olanak tanır ve genetik tedavilerde çığır açıcı bir yöntem olarak kabul edilmektedir. CRISPR ile hastalıkların tedavisinden tarımda ürün verimliliğinin artırılmasına kadar birçok alanda yenilikler yapılmaktadır.
9. Geleceğe Yönelik Çalışmalar ve Biyoinformatik: Günümüzde biyoinformatik, yapay zeka ve büyük veri analizleri ile genetik ve moleküler biyoloji alanındaki araştırmalar hızla ilerlemekte. Kişiselleştirilmiş tıp ve genetik temelli hastalıkların daha etkin tedavi edilmesi, bu alanlardaki gelişmeler sayesinde mümkün hale gelmiştir.
Moleküler biyoloji ve genetik, özellikle son yıllarda büyük ilerlemeler kaydederek biyomedikal alanında devrimsel yeniliklere yol açmıştır. Gelecekte de genetik mühendislik, biyoteknoloji ve yapay zeka ile birlikte hastalıkların tedavisinde, tarımda ve çevre koruma gibi alanlarda önemli uygulamalarla daha da gelişmesi beklenmektedir.
İstanbul Üniversitesi çağın gereğini fark ederek, 2003 yılında Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünü kurmuştur. Şu anda 11 Profesör, 3 Doçent, 6 Dr. Öğretim Üyesi, 4 Araştırma Görevlisi, 1 Öğretim Görevlisi (U) ve 2 Biyolog ile eğitim ve araştırma faaliyetlerine devam eden bölümümüzde, halen 450 lisans, 57 Yüksek Lisans ve 42 Doktora öğrencisi öğrenim görmektedir. Araştırma konuları, antik DNA, metagenomik, biyoinformatik, maya biyoteknolojisi ve genomiği, bitki biyoteknolojisi, bitki patolojisi, bitki genomiği, genetiği değiştirilmiş organizmalar, protein biyokimyası, biyoaktif bileşikler, insan hastalıkları ve moleküler tanı gibi alanlarda yoğunlaşmıştır. Gelişmiş araştırma laboratuvarlarında en modern genomik ve proteomik teknikler kullanılarak yürütülen temel araştırmaların yanısıra, çeşitli kurumlarla işbirliği içinde biyoteknoloji ve genetik mühendisliği uygulamaları yürütülmektedir.
Lisans programında Temel ve Moleküler Biyoloji, Hücre Biyolojisine Giriş, Moleküler Biyolojide Kullanılan İstatistiksel Yöntemler, Organik Kimya I-II, Temel Genetik, Biyokimya I-II, Hücre Biyolojisi I-II, Moleküler Genetik I-II, Moleküler Mikrobiyoloji, Biyolojik Katalizörler, Moleküler Biyolojide Kullanılan Yöntemler I-II, Biyoteknoloji, Genetik Mühendisliği, Moleküler Evrim gibi zorunlu derslerin yanısıra Bitki Doku Kültürü, Hayvan Doku Kültürü, İnsan Biyolojisi, İnsan Embriyolojisi, Kromozom Biyolojisi, Bilimsel Yazım Tekniği, Bitki Moleküler Biyolojisi, İnsan Genetiği, Virüs Biyolojisi, Arke Biyolojisi, Bitki Genetiği, Gelişim Genetiği, İmmünogenetik, Membran Biyolojisi, Molekül Fiziği, Biyoinformatik, Fermentasyon Teknolojisi, Genomik, Kök Hücre Biyolojisi, Sekonder Metabolitler, Stres Biyolojisi, Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar ve Biyogüvenlik, Genetik Kaynaklar ve Koruma, Klinik Biyokimya, Maya Biyoteknolojisi, Moleküler Biyoteknoloji, Proteomik ve Metabolomik gibi seçmeli dersler okutulmaktadır. Ayrıca öğrencilerimiz son sınıfta aldıkları Bitirme Projesi kapsamında araştırma projelerine dahil olarak, TÜBİTAK destekli yeni projeler üreterek veya kapsamlı derlemeler hazırlayarak aktif bir öğrenme ortamında bilgilerini pekiştirmekte, yaptıkları stajlarla da mesleki deneyim kazanmaktadırlar.
Moleküler biyoloji ve genetik mezunları için iş imkanları oldukça geniş bir yelpazeye yayılır. İş bulabilecekleri alanlardan bazıları şunlardır:
1. Akademik Kariyer: Lisansüstü eğitimle birlikte, üniversitelerde araştırmacı veya öğretim görevlisi olarak çalışabilirler. Doktora sonrası araştırmacı pozisyonları da akademik kariyerde bir adımdır.
2. Araştırma Merkezleri ve Enstitüler: Devlet veya özel sektör tarafından finanse edilen araştırma merkezlerinde, genetik hastalıklar, kanser araştırmaları, biyoteknoloji, ilaç geliştirme ve daha pek çok alanda araştırma yapabilirler.
3. Sağlık Sektörü: Hastanelerin genetik tanı laboratuvarlarında, biyoteknoloji şirketlerinde veya tüp bebek merkezlerinde genetik danışmanlık ve genetik analiz alanlarında çalışabilirler.
4. İlaç ve Biyoteknoloji Firmaları: Yeni ilaç ve tedavi yöntemleri geliştiren firmalarda araştırma ve geliştirme (AR-GE) pozisyonlarında iş bulabilirler. Biyoteknolojik ürünlerin geliştirilmesinde de aktif rol oynayabilirler.
5. Tarım ve Gıda Sektörü: Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO), bitki ve hayvan genetiği, biyolojik çeşitlilik ve sürdürülebilir tarım alanlarında iş imkanları bulunur.
6. Adli Tıp: Adli DNA analizleri ve genetik incelemeler yaparak adli tıp uzmanlarına yardımcı olabilirler.
7. Çevre Biyoteknolojisi: Çevre sorunlarına biyoteknolojik çözümler geliştirmek, atık yönetimi, çevre koruma, biyoyakıt gibi alanlarda çalışabilirler.
8. Genetik Danışmanlık: Genetik hastalık riski taşıyan ailelere veya bireylere genetik danışmanlık hizmeti sunabilirler.
Ek olarak, moleküler biyoloji ve genetik alanında mezun olanların iyi bir laboratuvar becerisine sahip olmaları ve biyoinformatik gibi dijital becerilerle kendilerini geliştirmeleri, kariyer olanaklarını artırabilir.
Bazı öğrencilerimiz ve Araştırma Görevlilerimiz Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın teknogirişim sermayesi desteğinden yararlanmışlar ve İstanbul Teknokent’te kurdukları biyoteknoloji şirketleri ile ekonomiye katkıda bulunmaya başlamışlardır. Ebittek Biyoteknoloji, Sativa, NGS, HibriGen, Geb, Nisino, İnsitogen ve Levato gibi şirketlerde, bitki ektreleri ve bitki doku kültürü sistemleri, moleküler genetik kitleri, gıda katkı maddeleri, yosunlardan doğal gübre, selülaz enzimi vb. için üretim çalışmaları yürütülmektedir.
Özellikle Fen Fakültesi Genetik Öğrenci Kulübü (İÜGEN) (https://www.linkedin.com/company/iugenetics/posts/?feedView=all), üniversite öğrencileri arasında bir marka haline gelmiş ve 21 yıldır düzenlediği Uluslararası Katılımlı Kış Okulları ve Sempozyumlarla yurtiçi ve yurtdışı Bilim İnsanı ve sektör çalışanını öğrenci ler ile buluşturmayı başarmıştır.
Eğer siz de milyonlarca yıl öncesine ait bir kemik parçasının DNA’sını analiz ederek tarihin sırlarına ışık tutmak, mikroorganizmaları ve bitkileri madde ve enerji üretmek için kullanabilmek, imkansız bebeklerin doğmasını, ölümcül hastaların yaşamasını sağlayacak bilgilere ulaşmak, yeni biyosistemleri insanlığın hizmetine sokmak, bir DNA analizi ile adalete katkıda bulunmak, kısacası canlıların içinde, moleküler dünyada bir yolculuk yaparak tüm sırları açığa çıkarmak istiyor, merakınıza, sabrınıza, iletişiminize, en az bir yabancı dili öğrenme isteğinize ve yeteneğinize güveniyorsanız mutlaka Moleküler Biyoloji ve Genetiği tercih etmelisiniz. Eğer bu yola, 560 yıllık bir Üniversitenin kapısından girerseniz, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü’nde “aranan bir moleküler biyolog” olarak yetiştirileceğinize emin olabilirsiniz.
| | Uzman Biyolog Fatma Özcan SERT fatma.ozcan@istanbul.edu.tr |
| | Uzman Biyolog Göksu GÖK goksu.gok@istanbul.edu.tr |
Moleküler Biyoloji ve Genetik, 20. yüzyılın başlarından itibaren büyük bir ivme kazanan, yaşam bilimleri açısından oldukça önemli iki disiplindir. Bu alanların gelişimi birçok bilim insanının çalışmalarına dayanır ve keşifler birbirini tamamlayarak genetik biliminin bugünkü halini almasını sağlar. Moleküler biyoloji ve genetiğin tarihsel gelişiminin ana hatları ile özetlemek gerekirse;
1. Genetiğin Temelleri - Gregor Mendel (1865): Genetik biliminin temeli, 1865 yılında Gregor Mendel’in bitkiler üzerinde yaptığı çalışmalarla atıldı. Mendel, kalıtımın temel ilkelerini ortaya koyarak "Mendel yasaları" olarak bilinen kuralları geliştirdi. Ancak, çalışmalarının değeri yaşadığı dönemde tam olarak anlaşılamamış ve ancak 20. yüzyılın başlarında yeniden keşfedilmiştir.
2. Genlerin Keşfi ve Kromozom Teorisi (1900’ler): 20. yüzyılın başlarında Thomas Hunt Morgan, genlerin kromozomlar üzerinde yer aldığını ve kalıtımı kromozomların kontrol ettiğini gösteren araştırmalar yaptı. Bu, genetik biliminin gelişiminde önemli bir aşamaydı ve gen kavramının kabul edilmesini sağladı.
3. DNA’nın Çift Sarmal Yapısının Keşfi (1953): 1953 yılında James Watson ve Francis Crick, DNA’nın çift sarmal yapısını keşfetti. Rosalind Franklin’in X-ışını kristalografisi yöntemiyle elde ettiği veriler, bu yapının belirlenmesinde büyük bir rol oynadı. DNA’nın yapısının çözülmesi, genetik bilginin nasıl taşındığını ve kopyalandığını anlamada büyük bir ilerlemeydi.
5. Rekombinant DNA Teknolojisi ve Genetik Mühendisliğin Başlangıcı (1970’ler): 1970'lerde rekombinant DNA teknolojisi, yani farklı organizmalardan gelen DNA parçalarının birleştirilmesi yöntemi geliştirildi. Bu yöntem, genetik mühendislik alanını doğurdu ve bilim insanlarına genetik materyali manipüle etme olanağı tanıdı. Böylece insülin gibi önemli biyoteknolojik ürünler üretilebildi.
6. İnsan Genom Projesi (1990-2003): 1990’da başlayan ve 2003’te tamamlanan İnsan Genom Projesi, insan genomundaki tüm genetik bilginin haritalanmasını amaçladı. Bu proje, genetik varyasyonların anlaşılmasında ve hastalıkların genetik temellerinin keşfinde önemli bir kilometre taşı oldu.
8. CRISPR ve Gen Düzenleme Teknolojisi (2010’lar): 2012 yılında, CRISPR-Cas9 adı verilen gen düzenleme teknolojisi keşfedildi. Bu teknoloji, genlerin çok hassas bir şekilde düzenlenmesine olanak tanır ve genetik tedavilerde çığır açıcı bir yöntem olarak kabul edilmektedir. CRISPR ile hastalıkların tedavisinden tarımda ürün verimliliğinin artırılmasına kadar birçok alanda yenilikler yapılmaktadır.
9. Geleceğe Yönelik Çalışmalar ve Biyoinformatik: Günümüzde biyoinformatik, yapay zeka ve büyük veri analizleri ile genetik ve moleküler biyoloji alanındaki araştırmalar hızla ilerlemekte. Kişiselleştirilmiş tıp ve genetik temelli hastalıkların daha etkin tedavi edilmesi, bu alanlardaki gelişmeler sayesinde mümkün hale gelmiştir.
Moleküler biyoloji ve genetik, özellikle son yıllarda büyük ilerlemeler kaydederek biyomedikal alanında devrimsel yeniliklere yol açmıştır. Gelecekte de genetik mühendislik, biyoteknoloji ve yapay zeka ile birlikte hastalıkların tedavisinde, tarımda ve çevre koruma gibi alanlarda önemli uygulamalarla daha da gelişmesi beklenmektedir.
İstanbul Üniversitesi çağın gereğini fark ederek, 2003 yılında Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünü kurmuştur. Şu anda 11 Profesör, 3 Doçent, 6 Dr. Öğretim Üyesi, 4 Araştırma Görevlisi, 1 Öğretim Görevlisi (U) ve 2 Biyolog ile eğitim ve araştırma faaliyetlerine devam eden bölümümüzde, halen 450 lisans, 57 Yüksek Lisans ve 42 Doktora öğrencisi öğrenim görmektedir. Araştırma konuları, antik DNA, metagenomik, biyoinformatik, maya biyoteknolojisi ve genomiği, bitki biyoteknolojisi, bitki patolojisi, bitki genomiği, genetiği değiştirilmiş organizmalar, protein biyokimyası, biyoaktif bileşikler, insan hastalıkları ve moleküler tanı gibi alanlarda yoğunlaşmıştır. Gelişmiş araştırma laboratuvarlarında en modern genomik ve proteomik teknikler kullanılarak yürütülen temel araştırmaların yanısıra, çeşitli kurumlarla işbirliği içinde biyoteknoloji ve genetik mühendisliği uygulamaları yürütülmektedir.
Lisans programında Temel ve Moleküler Biyoloji, Hücre Biyolojisine Giriş, Moleküler Biyolojide Kullanılan İstatistiksel Yöntemler, Organik Kimya I-II, Temel Genetik, Biyokimya I-II, Hücre Biyolojisi I-II, Moleküler Genetik I-II, Moleküler Mikrobiyoloji, Biyolojik Katalizörler, Moleküler Biyolojide Kullanılan Yöntemler I-II, Biyoteknoloji, Genetik Mühendisliği, Moleküler Evrim gibi zorunlu derslerin yanısıra Bitki Doku Kültürü, Hayvan Doku Kültürü, İnsan Biyolojisi, İnsan Embriyolojisi, Kromozom Biyolojisi, Bilimsel Yazım Tekniği, Bitki Moleküler Biyolojisi, İnsan Genetiği, Virüs Biyolojisi, Arke Biyolojisi, Bitki Genetiği, Gelişim Genetiği, İmmünogenetik, Membran Biyolojisi, Molekül Fiziği, Biyoinformatik, Fermentasyon Teknolojisi, Genomik, Kök Hücre Biyolojisi, Sekonder Metabolitler, Stres Biyolojisi, Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar ve Biyogüvenlik, Genetik Kaynaklar ve Koruma, Klinik Biyokimya, Maya Biyoteknolojisi, Moleküler Biyoteknoloji, Proteomik ve Metabolomik gibi seçmeli dersler okutulmaktadır. Ayrıca öğrencilerimiz son sınıfta aldıkları Bitirme Projesi kapsamında araştırma projelerine dahil olarak, TÜBİTAK destekli yeni projeler üreterek veya kapsamlı derlemeler hazırlayarak aktif bir öğrenme ortamında bilgilerini pekiştirmekte, yaptıkları stajlarla da mesleki deneyim kazanmaktadırlar.
Moleküler biyoloji ve genetik mezunları için iş imkanları oldukça geniş bir yelpazeye yayılır. İş bulabilecekleri alanlardan bazıları şunlardır:
1. Akademik Kariyer: Lisansüstü eğitimle birlikte, üniversitelerde araştırmacı veya öğretim görevlisi olarak çalışabilirler. Doktora sonrası araştırmacı pozisyonları da akademik kariyerde bir adımdır.
2. Araştırma Merkezleri ve Enstitüler: Devlet veya özel sektör tarafından finanse edilen araştırma merkezlerinde, genetik hastalıklar, kanser araştırmaları, biyoteknoloji, ilaç geliştirme ve daha pek çok alanda araştırma yapabilirler.
3. Sağlık Sektörü: Hastanelerin genetik tanı laboratuvarlarında, biyoteknoloji şirketlerinde veya tüp bebek merkezlerinde genetik danışmanlık ve genetik analiz alanlarında çalışabilirler.
4. İlaç ve Biyoteknoloji Firmaları: Yeni ilaç ve tedavi yöntemleri geliştiren firmalarda araştırma ve geliştirme (AR-GE) pozisyonlarında iş bulabilirler. Biyoteknolojik ürünlerin geliştirilmesinde de aktif rol oynayabilirler.
5. Tarım ve Gıda Sektörü: Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO), bitki ve hayvan genetiği, biyolojik çeşitlilik ve sürdürülebilir tarım alanlarında iş imkanları bulunur.
6. Adli Tıp: Adli DNA analizleri ve genetik incelemeler yaparak adli tıp uzmanlarına yardımcı olabilirler.
7. Çevre Biyoteknolojisi: Çevre sorunlarına biyoteknolojik çözümler geliştirmek, atık yönetimi, çevre koruma, biyoyakıt gibi alanlarda çalışabilirler.
8. Genetik Danışmanlık: Genetik hastalık riski taşıyan ailelere veya bireylere genetik danışmanlık hizmeti sunabilirler.
Ek olarak, moleküler biyoloji ve genetik alanında mezun olanların iyi bir laboratuvar becerisine sahip olmaları ve biyoinformatik gibi dijital becerilerle kendilerini geliştirmeleri, kariyer olanaklarını artırabilir.
Bazı öğrencilerimiz ve Araştırma Görevlilerimiz Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın teknogirişim sermayesi desteğinden yararlanmışlar ve İstanbul Teknokent’te kurdukları biyoteknoloji şirketleri ile ekonomiye katkıda bulunmaya başlamışlardır. Ebittek Biyoteknoloji, Sativa, NGS, HibriGen, Geb, Nisino, İnsitogen ve Levato gibi şirketlerde, bitki ektreleri ve bitki doku kültürü sistemleri, moleküler genetik kitleri, gıda katkı maddeleri, yosunlardan doğal gübre, selülaz enzimi vb. için üretim çalışmaları yürütülmektedir.
Özellikle Fen Fakültesi Genetik Öğrenci Kulübü (İÜGEN) (https://www.linkedin.com/company/iugenetics/posts/?feedView=all), üniversite öğrencileri arasında bir marka haline gelmiş ve 21 yıldır düzenlediği Uluslararası Katılımlı Kış Okulları ve Sempozyumlarla yurtiçi ve yurtdışı Bilim İnsanı ve sektör çalışanını öğrenci ler ile buluşturmayı başarmıştır.
Eğer siz de milyonlarca yıl öncesine ait bir kemik parçasının DNA’sını analiz ederek tarihin sırlarına ışık tutmak, mikroorganizmaları ve bitkileri madde ve enerji üretmek için kullanabilmek, imkansız bebeklerin doğmasını, ölümcül hastaların yaşamasını sağlayacak bilgilere ulaşmak, yeni biyosistemleri insanlığın hizmetine sokmak, bir DNA analizi ile adalete katkıda bulunmak, kısacası canlıların içinde, moleküler dünyada bir yolculuk yaparak tüm sırları açığa çıkarmak istiyor, merakınıza, sabrınıza, iletişiminize, en az bir yabancı dili öğrenme isteğinize ve yeteneğinize güveniyorsanız mutlaka Moleküler Biyoloji ve Genetiği tercih etmelisiniz. Eğer bu yola, 560 yıllık bir Üniversitenin kapısından girerseniz, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü’nde “aranan bir moleküler biyolog” olarak yetiştirileceğinize emin olabilirsiniz.
| | Uzman Biyolog Fatma Özcan SERT fatma.ozcan@istanbul.edu.tr |
| | Uzman Biyolog Göksu GÖK goksu.gok@istanbul.edu.tr |